Strategie zabezpieczające kontraktami futures na indeks kursów akcji

Wstęp. Podstawowym celem zastosowania indeksowych kontraktów terminowych jest zabezpieczenie wartości portfela papierów wartościowych. W wypadku oczekiwania spadku cen na giełdzie inwestor moze ochronić wartość swoich aktywów poprzez sprzedaż  kontraktów terminowych (Short hedge). Jest to najprostszy i najbardziej znany sposób zabezpieczania portfela a jego historia sięga początków rynków terminowych produktów rolnych. Z drugiej strony odwrotna sytuacja nastąpi gdy ktoś posiadający pożyczone papiery wartościowe i oczekujący kontynuacji trendu spadkowego pragnie zabezpieczyć się przed nieoczekiwanymi zmianami poprzez kupno kontraktów terminowych (long hedge). W obu przypadkam mamy do czynienia z przejściem ryzyka. Zabezpieczający się płacą za to mniejszymi zyskami ale zyskują w zamian możliwość zminimalizowania swoich strat na rynku papierów wartościowych. Inwestorzy akceptujący większe ryzyko liczą w zamian na premie w postaci większej stopy zwrotu z zainwestowanych środków finansowych. Jest to wiec możliwość swoistego zarządzania ryzykiem dla tych, którzy trzymają i handlują papierami wartościowymi.

Naturalna sytuacja zabezpieczania się następuje gdy dany inwestor zajmuje przeciwstawne pozycje na rynku spot i futures. Tak więc kontrakty terminowe na indeksy kursów akcji umożliwiają zarządzać ryzykiem inwestycji a także poddawać go ciągłej kontroli wraz ze zmieniającymi się trendami na rynku. Mimo to nie zawsze inwestor będzie zdolny w pełni zabezpieczyć swoje aktywa co jest związane z dwoma rodzajami ryzyka, które będą wpływały na kształtowanie się cen  każdego aktywu.
Pełne ryzyko jest definiowane jako suma ryzyka niesystematycznego i systematycznego. Ryzyko systematyczne jest ryzykiem rynkowym i dotyczy całej gospodarki. Zdarzenia takie jak: zmiany stóp procentowych, niepewność sytuacji politycznej, przewidywane zmiany w polityce fiskalnej, walutowej będą wpływały na cały rynek. Ryzyko niesystematyczne (zwane też ryzykiem specyficznym) odnosi się do konkretnych spółek. Można zaliczyć do niego: ryzyko postępu technicznego, rozwój konkurencji w danej branży, stosunki pracodawca-pracownicy, koszty surowców oraz możliwość przejęcia. O ile ryzyko systematyczne można redukować
i likwidować poprzez zastosowanie kontraktów terminowych to ryzyko specyficzne można zminimalizować tylko poprzez większą dywersyfikację portfela. Sytuację taką przedstawia poniższy Rysunek:

hedging

Beta  i współczynnik zabezpieczenia

Każda spółka jest podatna na wpływ ryzyka systematycznego w różnym stopniu. Na przykład wiadomość o wzroście  stóp procentowych, oceniana jako zła dla rynku akcji w większym stosunku dotknie młode, szybko rozwijające się i potrzebujące nowych kapitałów firmy niż wielkie korporacje o ustalonej marce i mającej własne możliwości inwestowania. Współczynnik Beta mierzy więc wrażliwość zmiany ceny poszczególnej spółki w stosunku do zmian cen całego rynku mierzonego indeksem giełdowym (np. FT-SE 100, CAC-0 lub WIG 20) . Wskaźnik Beta obliczany jest na podstawie danych historycznych, może więc stanowić swego rodzaju pułapkę przy planowaniu przyszłego zachowania się kursów giełdowych. Mimo to jest jak dotąd najlepszym wskaźnikiem pokazującym wpływ rynku na kształtowanie się ceny danej spółki co w efekcie czyni go z niego ilościową miarę wrażliwości rynku. Zależności między wielkością Beta przedstawia Tabela:

Tabela 2.6 Charakterystyka współczynnika Beta

 

Beta = 1

cena danej spółki zmienia się tak samo jak indeks; czyli wzrost indeksu o 1% znajduje swe odzwierciedlenie w jednoprocentowym wzroście danej akcji.

 

Beta < 1

cena danej spółki zmieni się (wzrośnie lub spadnie) mniej niż wartość indeksu, czyli np. cena akcji o wskaźniku Beta=0.85 zmieni się o 0.85 % na każdy 1 % zmiany indeksu.  

 

Beta > 1

Cena danej spółki zmieni się (wzrośnie lub spadnie) więcej niż wartość indeksu; czyli np. cena akcji o wskaźniku Beta=1.5 zmieni się 1,5% na każdy 1% zmiany indeksu.

Beta < 0

Cena danej spółki zmienia się odwrotnie do zmiany wartości indeksu

Jeśli dzięki wskaźnikowi Beta będzie można określić w jakim stopniu zmiana cen danej spółki zależy od zmian na rynku lub też jaka zmiana ceny danej akcji towarzyszy zmianie ceny indeksu o jedną jednostkę, wówczas można tę zależność wykorzystać do wyznaczenia liczby kontraktów zapewniających optymalizację zabezpieczenia danego portfela aktywów na rynku spot. Na rynku akcji klasycznym miernikiem takich zależności jest Beta, definiowany jako:

beta

gdzie:
Ri - stopa zwrotu z akcji "i"
Rm -stopa zwrotu z portfela rynkowego (indeksu)
Biorąc za podstawę minimalna wariancję czyli taką wartość Beta, która powinna zapewnić maksymalną redukcję zmienności wartości portfela wzór na Beta jako współczynnik zabezpieczenia dla portfela akcji przybierze następującą postać:

    Beta =      % zmiana średniej ważonej ceny akcji w portfelu / % zmiana wartości indeksu future

Znając powyższe zależności i posługując się dostępnymi danymi, inwestor może dobrać odpowiadający jego preferencjom współczynnik Beta dla całego portfela. Spodziewając się hossy na rynku akcji może on zwiększyć ten współczynnik powyżej wartości 1. Z drugiej strony obawiając się zniżki może on zredukować wartość Beta i tym samym zabezpieczyć się przed globalnym spadkiem cen akcji. Praktyczne dokupywanie akcji o wysokim lub niskim Beta  może być jednak z różnych powodów kłopotliwe. Dlatego też doskonałym narzędziem stosowanym w tym celu  są indeksowe kontrakty terminowe. Sposób zwiększania Beta obrazuje Wzór:


wzór na Beta portfela                                        
Gdzie:
N    - liczba kontraktów terminowych (wartość dodatnia oznacza kupno
kontraktów, wartość ujemna - sprzedaż)
Vp  - wartość portfela
dB - założone Beta
aB - aktualne Beta
Vf - wartość kontraktu future

Współczynnik R2      Główne strategie zabezpieczające     Strona główna spekulant.pl